Artikelen tuinverzorging
Inheemse fruitbomen in de tuin: Welke moet ik planten?
20
sep
sep
Inheemse fruitbomen in de tuin: Welke moet ik planten?
Onze populairste fruitbomen zijn allemaal inheems in Nederland, en daarnaast is er een enorme variëteit om uit te kiezen. We hebben samengevat waarom het belangrijk is om het planten van niet-inheemse bomen in de tuin te vermijden.
Wat betekent het dat een boom inheems is?
Elke boom die al minstens tweeduizend jaar in Nederland aanwezig is zonder menselijke tussenkomst, wordt als inheems beschouwd. Gedurende deze tijd heeft de boom zich aangepast aan de lokale omstandigheden, het weer, de omgeving en de temperatuur. Hierdoor spelen ze een onmisbare rol in het behoud van het evenwicht in het lokale ecosysteem (zoals de zomereik). Het tegenovergestelde van inheems is exotisch, wat betekent dat deze bomen door menselijke tussenkomst naar ons land zijn gebracht.
Waarom kiezen voor inheemse soorten?
Zoals eerder vermeld, hebben inheemse soorten zich al aangepast aan het lokale klimaat en de omgevingsomstandigheden, en zijn ze daardoor veel weerbaarder dan exotische soorten. Dit betekent niet alleen dat ze zich beter voelen op verschillende bodemsoorten, maar ook dat ze beter bestand zijn tegen ziekten, plagen en extreme weersomstandigheden. Bovendien is de kans veel groter dat ze een overvloedige oogst geven.
Inheemse fruitbomen – Welke boom moet ik planten?
Ons land biedt uitstekende omgevingsomstandigheden voor fruitteelt. In sommige regio’s heeft de fruitteelt een lange traditie, zoals de appelteelt in de Betuwe
Hoewel veel van de populairste fruitrassen (Elstar, Conference etc.) in Nederland zijn gecultiveerd of gecommercialiseerd, zijn de oorspronkelijke wilde varianten van een aantal vruchtbomen en -struiken wel inheems in de Lage Landen.
De definitie van “inheems” wordt soms breder getrokken en omvat dan ook zogenaamde archeofyten: soorten die zich vóór 1492 (met hulp van de mens) in Nederland hebben gevestigd en al heel lang deel uitmaken van de natuur en cultuur. De meeste van onze bekende fruitbomen vallen onder deze bredere categorie (bijvoorbeeld de gewone appel en peer).
🌳 Oorspronkelijk Inheemse Soorten (Wild)
Dit zijn boom- en struiksoorten die van nature in Nederland voorkomen of voorkwamen:
- Wilde Appel (Malus sylvestris): De wilde appel geeft kleine, harde en zure vruchten die nauwelijks eetbaar zijn, maar het is wel de voorvader van de duizenden appelrassen.
- Wilde Peer (Pyrus pyraster): Tegenwoordig zeer zeldzaam. De vruchten zijn klein, bolvormig (lijken op kleine appeltjes), hard en bevatten veel steencellen.
- Zoete Kers of Wilde Kers (Prunus avium): De voorloper van onze gecultiveerde kersenrassen.
- Sleedoorn (Prunus spinosa): Een struik die kleine, bittere, blauwzwarte pruimachtige vruchten (sleedoornbessen) geeft, die pas na de vorst eetbaar worden voor verwerking.
- Gewone Hazelaar (Corylus avellana): Hoewel strikt genomen een noot, wordt de hazelnoot vaak tot het ‘wild fruit’ gerekend.
- Gewone Vlier (Sambucus nigra): Een struik of kleine boom die zwarte bessen (vlierbessen) geeft, die na verhitting te gebruiken zijn voor siroop of sap.
- Wilde Lijsterbes (Sorbus aucuparia): De bessen (lijsterbessen) zijn giftig in grote hoeveelheden, maar gekookt worden ze soms verwerkt in jam of gelei.
- Bessenstruiken: Zoals de Aalbes (Ribes rubrum), Zwarte Bes (Ribes nigrum) en Kruisbes (Ribes uva-crispa).
🏛️ Inheemse Gecultiveerde Vruchtbomen (Archeofyten)
Soorten die al eeuwenlang in Nederland worden geteeld en zich zo hebben aangepast dat ze als cultuur-inheems worden beschouwd:
- Appel (Malus domestica): Hoewel de soort oorspronkelijk uit Azië komt, zijn rassen als de Groninger Kroon, Notarisappel en Goudreinet (Schone van Boskoop) rassen die in Nederland zijn ontstaan en al lang worden geteeld.
- Peer (Pyrus communis): Veel oude perenrassen zijn lokaal ontstaan, zoals de Spiegelpeer uit Groningen.
- Pruim (Prunus domestica): De pruim is al heel lang in onze streken.
Het is belangrijk om te onthouden dat de rassen die we nu kennen (zoals Elstar, Jonagold of Conference) vaak het resultaat zijn van recente, bewuste veredeling, maar hun oorsprong ligt in de inheemse en archeofytische soorten.
Andere inheemse bomen voor de tuin – Welke boom moet ik planten?
Als je niet alleen aan fruit denkt, maar ook een sierboom wilt planten die generaties lang meegaat, is het ook de moeite waard om een inheemse soort te kiezen. Populaire inheemse soorten zijn bijvoorbeeld: beuk, haagbeuk, linde, eik, esdoorn, berk en wilg.
Andere inheemse soorten om te overwegen:
- De zomereik (Quercus robur) komt veel voor in onze bossen en wordt ook wel steeleik of inlandse eik genoemd. De kroon is onregelmatig en de takken zijn knoestig. Zomereiken worden rond de 20 meter hoog.
- De gewone of wilde lijsterbes (Sorbus aucuparia) groeit eerst smal omhoog om later een min of meer ronde kroon te krijgen. De lijsterbes groeit redelijk snel uit tot 10-15 meter hoog en heeft een geveerd, grof gezaagd blad.
- De ruwe berk (Betula pendula), ook wel scherpe berk, zilverberk of gewone berk genoemd, heeft een opgaande groeiwijze en wordt tussen de 15 en 20 meter hoog. De kroon is open en smal ovaal met afstaande takken die aan het uiteinde afhangen.
- De grove den (Pinus sylvestris) is een groenblijvende naaldboom. De grove den komt voor op arme gronden, zoals zandgrond die zelfs enigszins zuur mag zijn. Gaat u zelf een grove den aanplanten, gebruik dan wel aanplantgrond in het plantgat. Deze bevat voedingsstoffen waardoor de den goed kan wortelen. De hoogte wordt ongeveer 20 meter.
Aanbevelingen voor het planten
Bij het planten wordt ook aanbevolen om Greenman Agro toe te passen, verdund in een concentratie van ongeveer 1%, en overvloedig water te geven.
Goedemiddag, Ik probeer wat duidelijkheid te krijgen over wat verstaan wordt onder inheemse fruitbomen en – struiken en kwam daarbij op uw website uit. De tekst in de paragraaf ‘Wat betekent het dat een boom inheems is’ is duidelijk. Alleen raak ik wat in verwarring als ik daaronder allerlei soorten zie staan zoals Elstar, Junami, Conference etc. die zeker nog geen 2000 jaar oud zijn. Kunt u vertellen waarom dit dan toch inheemse soorten zijn?
Hallo Nicoline, bedankt voor je reactie en je hebt helemaal gelijk. De Elstar is inderdaad geen inheemse soort, maar een door mensen gekweekt product dat goed aansluit bij de Nederlandse landbouw en voedselcultuur. Het wordt vaak verward met een “natuurlijke” soort vanwege de brede acceptatie en gebruik, maar ecologisch gezien is het een introductie en geen inheemse plant.
Hoi Marcko,
het is nogal een elementaire fout gezien het artikel juist gaat over inheemse fruitbomen. Is het, gezien het feit dat je in dit artikel dus onjuiste informatie verspreidt, niet handig om een correctie te maken?
Hallo Jeffrey,
Je hebt helemaal gelijk.
Ik zal het aanpassen.